een paar tips

Landschapsfotografie

een paar tips

Landschapsfotografie

Landschapsfotografie is een van de meest populaire vormen van fotografie. En dat is niet voor niets. Landschapsfotografie is voor iedereen bereikbaar, je stapt de deur uit en je kunt in principe gelijk aan de slag. Combineer dat met het gevoel van vrijheid, het buitenleven en het feit dat landschapsfotografie qua materiaal en techniek relatief eenvoudig is (je hebt geen studio nodig, flitsers, superlange telelenzen of camera’s met geavanceerde snelle functies, etc.) en je hebt een combinatie die voor velen erg aantrekkelijk is.

Maar landschapsfotografie wordt vaak ook als lastig ervaren. Op het goede moment op de goede plek zijn en de goede dingen doen vergt tijd, kennis en ervaring. Net zoals bij iedere andere vorm van fotografie vergt het passie en doorzettingsvermogen om continu op een hoog niveau te kunnen fotograferen. Af en toe met wat geluk een inspirerende landschapsfoto maken is leuk. Maar je wilt natuurlijk dat die foto tot stand komt omdat JIJ de juiste keuzes hebt gemaakt, JIJ je goed hebt voorbereid en JIJ bewust naar die ene geweldige foto hebt toegewerkt. Geluk hebben bij het maken van een mooie foto is leuk en maakt het spannend. Maar je wilt niet afhankelijk zijn van geluk. Daarom een paar simpele tips en inzichten die jou kunnen helpen om die extra stap te zetten in de landschapsfotografie. Ze zijn misschien niet allemaal even concreet, maar ook bedoelt om je nieuwsgierig te maken om je verder te verdiepen in de technieken en achtergronden van een goede landschapsfoto.

De haven van Lauwersoog met zijn typische gekleurde pakhuisjes
De haven van Lauwersoog met zijn typische gekleurde pakhuisjes

Techniek en materiaal – een bekend verhaal

Het is natuurlijk een open deur, maar van alle onderdelen die bij een goede landschapsfoto komen kijken, is dit de makkelijkste. Zorg dat je je materiaal op orde hebt, het door en door kent en zorg dat je bekend bent met de verschillende technieken en hulpmiddelen die jou helpen om die ene inspirerende landschapsfoto te maken. Welke situatie leent zich bij uitstek voor de ‘rechts belichten’ techniek en welke juiste niet? Waarom zijn filters voor landschapsfotografie nog altijd de beste keus als je in lastige lichtsituaties terecht komt?

Verdiep je hierin. Verschillende belichtingstechnieken onder de knie hebben, kunnen werken met filters voor landschapsfotografie en weten wanneer je toch terug moet vallen op het samenvoegen van verschillende belichtingen tot één foto is de basis. Deze kennis en kunde zorgt ervoor dat je weet wanneer en hoe je ze in kunt zetten om de foto te maken die je van tevoren al gevisualiseerd hebt. Deze kennis en kunde kan ook je creativiteit stimuleren en geeft ‘ruimte’ in je hooft om je te focussen op wat echt belangrijk is; je eigen visie, gevoel en wat er zich voor je lens afspeelt.

Een mistige ochtend bij het Zuidlaardermeer in Drenthe.
Een mistige ochtend bij het Zuidlaardermeer in Drenthe.

De juiste positie met een goede compositie

Ik hoor je al zeggen; ‘Daar gaan we weer, de regeltjes voor een goede compositie..”. Ja, inderdaad. Ook bij landschapsfotografie en misschien wel JUIST bij landschapsfotografie zijn die enorm belangrijk. Een landschapsfoto heeft immers vaak niet één onderwerp. Alles doet mee in de foto. Van de rechter onderhoek tot de linker bovenhoek. Alles in het landschap en in de lucht maakt deel uit van een goede compositie en versterkt elkaar. Ik ga je hier niet allerlei compositievormen uitleggen. Wat echt belangrijk is, is dat je begrijp waar ze uit voort komen. Namelijk onze eigen drang om orde in chaos te scheppen. Het staat letterlijk in de definitie van compositieleer. Kijk hoe je je eigen huis inricht, hoe gebouwen ontworpen en ingericht zijn en hoe we de wereld om ons heen indelen. Overal zie je onze ‘drang’ naar orde in chaos terug. Als je de logica en achterliggende gedachte achter compositieleer begrijpt, begrijp je ook waarom het belangrijk is in de fotografie.

Ik zou je kunnen vertellen waarom de ‘regels’ breken bij compositieleer ontzettend moeilijk is en dat we ze toch vaak toepassen, ook al denken we dat we ze breken. Ik kan je vertellen dat een foto met een goede compositie vaak als mooier ervaren wordt, juist omdat we rekening houden met wat er in het hooft van de kijker naar de foto gebeurt. Maar de beste tip die ik je kan geven is natuurlijk om zelf die reis in compositieleer te ondernemen. Verdiep je erin. Ontwikkel hierover je eigen visie en bepaal zelf wat je ermee doet. Maar realiseer je wel dat je er pas echt iets van kunt vinden als je de juiste kennis hebt. Kennis die veel verder gaat dan simpele zaken als een regel van derden, wat diepte in een foto of de gulden snede. Maar wel kennis die iedereen op kan doen.

Kennis van compositieleer is voor mij niet alleen belangrijk om een foto te maken waarin alles meedoet en waar de accenten op de juiste plek liggen. Kennis van compositieleer helpt mij iedere dag om een landschapsfoto in het landschap te herkennen. Ik ‘zie’ dus geen ‘mooie’ locatie. Ik herken een goede compositie en heb ervaren dat je geen mooi landschap nodig hebt voor een mooie landschapsfoto. Mooi licht maakt een landschap mooi!

Een bevroren IJsselmeer doet bijna denken aan arctische gebieden. Tegenwoordig een on-Nederlands schouwspel.
Een bevroren IJsselmeer doet bijna denken aan arctische gebieden. Tegenwoordig een on-Nederlands schouwspel.

Kennis van het weer = kennis van het licht

Uiteraard speelt onze fotografische wereld zich buiten af. De zon en maan zijn onze studio lampen. Ik hoef denk ik niemand te vertellen dat kennis en ervaring opdoen met weersomstandigheden cruciaal is voor een goede landschapsfotograaf. Wat betekent het als de wind van het westen naar het noorden draait? Wat zijn de effecten van grote temperatuurverschillen tussen dag en nacht? Hoe lees je bewolking en wat kun je ermee, kijkend naar wat het licht gaat doen? Kennis van het weer is iets wat je alleen opdoet door er bewust mee bezig te zijn. Een goede landschapsfotograaf is er continu mee bezig. Het is spannend om onvoorbereid op pad te gaan in de hoop dat je op het juiste moment op de juiste plek staat. Maar het is simpelweg zonde van je tijd om een uur in de auto te zitten om naar een locatie te rijden als je van tevoren had kunnen weten dat er een regenfront binnen komt drijven en de kans op mooi licht nihil is.

Apps op je telefoon en internetsites waar je radarbeelden en hoogtes van bewolking kunt volgen helpen je allemaal om de juiste keuzes te maken. Mooie lichtsituaties aantreffen hoeft geen kwestie van geluk te zijn. Met een beetje kennis van het weer en wat ervaring is het simpelweg een kwestie van anticiperen op iets wat waarschijnlijk gaat gebeuren. Dat zal voor veel landschapsfotografen als een bekend verhaal klinken. Echt moeilijk wordt het vaak als je de verwachte weersomstandigheden moet koppelen aan de juiste locatie. Welke locatie (lees compositie) kies je uit al die plekken die je kent, kijkend naar de weersvoorspellingen? Welke plek past het beste bij juist die lichtomstandigheden? Het is een nooit aflatend spel tussen jou en het licht en troost je, uiteindelijk weet natuurlijk niemand wat er echt gaat gebeuren als het erop aankomt. Alles wat jij kunt doen is een keuze maken. Maar wel een bewuste keuze. En zorg dat je voor dat het licht mooi wordt op je locatie bent!

Zonlicht verlicht de herfstkleuren in een oude beuken laan in de bossen bij Gasselte
Zonlicht verlicht de herfstkleuren in een oude beuken laan in de bossen bij Gasselte

Waarheen? Waarvoor? Waarom?

De belangrijkste vragen die iedere fotograaf zich natuurlijk zou moeten stellen, zijn: “Waarom? Waarom fotografeer je? Waarom juist landschapsfotografie? Of waarom juist dat type landschap?” Er zijn natuurlijk alleen maar goede antwoorden. Maar het beantwoorden van die vragen kan je helpen bij je eigen persoonlijke ontwikkeling als fotograaf. Fotografen is communiceren en hierover nadenken zal je fotografie alleen maar sterker maken. Wil je met je landschapsfoto’s een verhaal vertellen? Gaat het je om de relatie mens-landschap? Of wil je met je fotografie vooral een emotie en gevoel overbrengen? De antwoorden hierop maken het voor jou gemakkelijker om de juiste keuzes te maken qua locatie, tijdstip van de dag, type landschap, techniek enzovoort. Het zorgt voor focus.

Maar verlies je er ook niet in. Voor de een is het maken van een goede landschapsfoto het ultieme doel, voor de ander is een goede foto niet meer dan een bijvangst en gaat het vooral om het beleven en buiten zijn. Voor weer een ander is het juist de combinatie daarvan of is fotografie niet meer dan een middel om een verhaal te vertellen. Wat je motivatie ook is, het plezier komt altijd op de eerste plaats. Doe het dus zoals jij het wilt. Maar probeer ook nieuwe dingen uit en leer van de ervaring en kennis van anderen. Voor mij staat de beleving altijd op de eerste plek. Ik zou ook dezelfde plekken willen bezoeken en dezelfde dingen willen zien en meemaken als ik niet zou fotograferen. Ik heb er iets mee. Het is een integraal onderdeel van wie ik ben. En daarom past landschapsfotografie juist zo goed bij mij! Maar ik heb in al die jaren ook ervaren dat kennis van alle bovengenoemde zaken ervoor zorgt dat dingen lukken. En omdat dingen lukken, ga je het leuker vinden. En omdat je het leuker gaat vinden ga je vaker op pad. En omdat je vaker op pad gaat doe je meer ervaring op en wordt je beter…Veel plezier daarbuiten!