- ga je eigen weg -

Masterclass Landschapsfotografie

Ga je eigen weg

Masterclass landschapsfotografie

Het is al heel wat jaren geleden dat ik voor het eerst een camera kocht en mijn eerste foto’s nam. Er is sindsdien veel veranderd, maar er is ook veel gelijk gebleven. Wat niet veranderd is is de passie en het enthousiasme. En de niet aflatende stroom aan ideeën en inspiratie. Ideeën en inspiratie zijn de ‘lifeline’ van iedere fotograaf, of je nu landschapsfotograaf, fashion- of sportfotograaf bent. Zonder ideeën schieten we met losse flodders. Voor mijn landschapsfotografie begint het altijd daarmee. Het idee bepaalt wat je waar en hoe gaat doen. Het bepaalt je timing, welk materiaal je gebruikt en welke techniek. Hoe concreter je de foto van te voren kunt visualiseren voordat je de deur uit gaat, hoe groter de kans dat je ook daadwerkelijk met die foto thuis komt. Belangrijk daarbij is dat je ideeën en inspiratie heel gemakkelijk uit je eigen omgeving kunt halen door veel naar het werk van andere fotografen te kijken en in je dagelijks leven met het oog van een landschapsfotograaf naar je omgeving te kijken. Maar uiteindelijk moet het wel uit je zelf komen. Een foto van iemand anders ‘namaken’ kan leerzaam zijn, maar voor mij is fotografie een vorm van zelfexpressie. Hou het dus dicht bij jezelf. Dan hoef je je geen zorgen te maken over ‘originaliteit’, het hebben van een ‘eigen stijl’ of ‘onderscheidende’ foto’s. Dat zijn niet meer dan termen voor iets wat veel dieper gaat.

Drought in The Netherlands

Falen in je voorbereiding is je voorbereiden op falen

Jouw eigen idee ligt altijd ten grondslag aan je voorbereiding. Weten wat je wilt fotografen maakt het zoeken naar een geschikte locatie een stuk gemakkelijker. Natuurlijk kan het zien van een bepaalde locatie je ook op een idee brengen. Hoe het proces ook verloopt, zorg dat je voorbereid bent. Ken je locaties en weet onder welke omstandigheden je de foto wilt maken. Dan weet je ook waar je op moet letten en op welk tijdstip je er wilt zijn. Scout je locaties van tevoren. Ligt daar een goede landschapsfoto voor je klaar? Werkt de locatie? Ja? Sla hem dan op. Het hoofd van een landschapsfotograaf is één grote kaartenbak vol met locaties waarvan wij weten dat ze werken. Bij een goede voorbereiding speelt kennis van weersomstandigheden natuurlijk ook een belangrijke rol. Je hoeft geen meteoroloog te zijn, maar enige basiskennis van hoge- en lage druk gebieden en de invloed van de windrichting en de temperatuur op het weer is een pre. Het wordt gemakkelijker om in te schatten of het de moeite waard is om een bepaalde locatie te bezoeken en hoe het weer zich gaat ontwikkelen. Ervaring speelt daarbij een belangrijke rol, maar kijk vooral veel omhoog. Voor de rest is voorbereiding vooral een kwestie van op tijd op je locatie zijn, zodat je indien nodig nog andere keuzes kan maken. Voordat het licht echt mooi wordt.

Mysterious Mountain - Carnic Alps, Carinthia, Austria

Een goede landschapsfoto is meer dan alleen sfeer

Een goede compositie is onlosmakelijk verbonden aan een goede landschapsfoto. En de ruimte in dit artikel is te klein om diep in te gaan op de compositieleer. Maar realiseer je dat een goede compositie veel meer is dan de regel van derden, het creëren van diepte en het gebruiken van een lead-in line of voorgrond onderwerp. Een goede compositie mondt uit in een foto waarin alles elkaar versterkt. Er is niets wat er niet hoort, niets wat geen functie heeft. Het vormt een harmonisch geheel, waarbij de kijker meegenomen wordt in de wereld van de fotograaf. Een goede composite gaat over de juiste verhoudingen, een goede balans en het juiste evenwicht. En daarom kun je compositie maar ten dele leren. Je hebt er een bepaald gevoel bij nodig. Wat je wel kunt doen is de beroemde landschapsfotografen en de klassieke landschapschilders bestuderen. Zij zijn niet voor niets bekend geworden. Blijkbaar deden zij iets goed.

Je zult waarschijnlijk tot de conclusie komen dat de compositieregels al eeuwen toegepast worden. Dat is niet voor niets. Onderschat het belang van die simpele regels niet. Leer ervan en probeer het op je eigen manier uit. En ja, regels zijn er om te breken, maar het heeft geen zin om de regels te breken als je niet eerst leert om ze goed toe te passen. Voor mij zijn die simpele regels nog altijd de basis van iedere landschapsfoto die ik maak. Een goede kennis van compositie maakt het ook gemakkelijker om de landschapsfoto in het landschap te zien. Het leert je dat je lang niet altijd een spectaculair landschap nodig hebt voor een spectaculaire landschapsfoto en dat een saai landschap een enorme potentie kan hebben voor een goede landschapsfoto. Kijk niet naar het landschap, maar kijk naar de elementen die je nodig hebt om een goede landschapsfoto te componeren. Een juiste timing en het juiste licht doet de rest wel.

Zwart wit opname van Hindeloopen bij nacht

Licht bepaalt alles

En dan komen we automatisch bij het meest belangrijke onderdeel. Het licht. Licht overstijgt alles. Licht bepaald uiteindelijk je succes. Alle andere zaken zoals je materiaal, je techniek en de locatie kun je beïnvloeden of kiezen. Maar aan licht ben je overgeleverd. En dat is voor mij nog steeds één van de allermooiste aspecten van de landschapsfotografie. Ik zou er een boek over kunnen schrijven. Natuurlijk licht in al haar facetten verveelt nooit en dwingt je iedere keer weer om andere keuzes te maken. Laat het licht bepalen wat je doet en wanneer je afdrukt. Als het licht verandert, verandert onze compositie en onze techniek. Cruciaal daarbij is dat je bij de les blijft. Blijf op het licht letten. Lees het licht. Kleine veranderingen in sterkte of kleur kunnen een groot verschil maken. En de mooiste lichtsituaties duren vaak maar heel kort. Let even niet op en je hebt het moment gemist. Zorg dus dat je je continu bewust bent van het licht. Natuurlijk is het zo dat voor landschapsfotografen het mooiste licht vaak rond de uren van zonsopkomst en zonsondergang zijn, maar daarbinnen vinden subtiele verschillen plaats. Het feit of je boven land of boven water aan het fotografen bent heeft een enorme invloed op het gedrag van licht en dus op de keuzes die je maakt en dan met name de techniek die je gebruikt. Het komt zelden voor dat ik twee foto achter elkaar maak met dezelfde belichting.  Als het licht verandert, verander ik ook.

 

Beheers de techniek

De techniek dien je te beheersen. Punt. Heb je geen verstand van fotografische technieken en maak je nu al mooie foto’s? Bedenk dat eens hoe mooier je foto’s nog zouden kunnen worden als je dat kan combineren met de juiste techniek. Het beheersen van de techniek zorgt er niet alleen voor dat je meer kunt. Het zorgt er ook voor dat je gemakkelijker keuzes kunt maken en dat je onder zoveel mogelijk omstandigheden het maximale eruit kunt halen. Maar techniek maakt je ook creatief. Kennis van de techniek kan je op ideeën brengen voor bepaalde foto’s. Het werkt naar twee kanten. In de landschapsfotografie werken we graag met kleine diafragma’s tussen de f/8 en f/16, we gebruiken een zo laag mogelijke iso, stellen altijd handmatig scherp en spelen met het licht met onze sluitertijd. Daarnaast gebruiken we bijna altijd een stevig statief, een draadontspanner of afstandsbediening en werken we vaak met grijsverloopfilters of grijsfilters. En dat is het. Moeilijk? Nee, de techniek en het beheersen van je materiaal is eigenlijk het gemakkelijkst. Een stuk gemakkelijker dan ervoor zorgen dat je op het juiste moment op de juiste plek bent!

Goed materiaal maakt je wel degelijk een betere fotograaf

Deze masterclass zou niet compleet zijn als we het ook niet kort hebben over materiaal. Ik hoor vaak zeggen dat het beste materiaal van de wereld je nog geen goede fotograaf maakt. En alhoewel ik de gedachte daarachter begrijp, ben ik het er niet mee eens. Ik heb in de afgelopen jaren heel wat workshops gegeven en ik heb aan den lijve ondervonden wat het betekent als mensen met goed materiaal aan de slag gaan. Een stevig statief, goede filters, lichtsterke lenzen die gemakkelijk handmatig scherp te stellen zijn en camera’s met een heldere zoeker of een hoge resolutie display met live view maken wel degelijk het verschil. Waarom? Omdat alles gemakkelijker en comfortabeler gaat met goed materiaal. En daarom kun je je focussen op datgene wat echt belangrijk is, het licht en je idee die je omzet naar een foto. Te vaak heb ik mensen zien worstelen met wiebelige statieven en camera’s met kleine zoekers waar je nauwelijks handmatig door scherp kan stellen. Natuurlijk bepaalt uiteindelijk je eigen creativiteit het eindresultaat. Maar hoe minder je met materiaal en techniek hoeft bezig te zijn, hoe meer jij je kunt focussen op de dingen die echt belangrijk zijn.

Kruiend ijs voor de IJsselmeerkust bij Stavoren in Friesland

Ga je eigen weg

Ten slotte nog even dit; er zijn talloze manieren om met landschapsfotografie bezig te zijn, talloze technieken en stijlen. Film of digitaal, kleur of zwart wit, klassiek of modern. Het kan allemaal. Toch zijn er voor mij drie aspecten die telkens weer boven komen drijven: plezier, licht en compositie. Zij bepalen je passie en gedrevenheid en of je uiteindelijk niet alleen met een mooie, maar ook met een goede landschapsfoto thuis komt. Wie bepaald dat? De  geschiedenis? De fotografen die ons voor zijn geweest? Het publiek? Ongetwijfeld. Maar het wordt vooral bepaald door jou zelf. Ga je eigen weg. Wees koppig, heb een visie en baan je eigen pad. Want alleen dan kun je van een foto ook echt jouw foto maken. En die foto’s springen er altijd uit.

Submit your review
1
2
3
4
5
Submit
     
Cancel

Create your own review

Bas Meelker Photography
Average rating:  
 0 reviews